Ἱκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; (ΙΒ΄)

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

 

Ἱκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; ΙΒ΄

Ή έννοια της δικαιοσύνης

Β'

Ή έννοια τής δικαιοσύνης κατέχει κεν­τρικότατη θέση στή διδασκαλία τής Αγί­ας Γραφής. Έτσι, τονίζεται έπιμόνως ότι ό Θεός είναι δίκαιος: «δίκαιος Κύριος και δικαιοσύνας ήγάττησεν» (Ψαλμ. Γ 7), «δίκαιος ει, Κύριε, και εύθείαι αί κρίσεις σου» (Ψαλμ. ριη' 137), «δίκαιος Κύρι­ος έν πάσαις ταίς όδοίς αυτού» (Ψαλμ. ρμδ' 17). Υπογραμμίζεται τό μέγεθος τής δικαιοσύνης Του, πού είναι μεγά­λη και άσάλευτη σάν τά πανύψηλα βου­νά- «ή δικαιοσύνη σου ώς όρη Θεού» (Ψαλμ. λε' 7). Βεβαιώνεται ή αιώνια διάρκειά της- «ή δικαιοσύνη σου δικαιο­σύνη εις τόν αιώνα» (Ψαλμ. ριη' 142). Διευκρινίζεται ότι οί έντολές Του είναι έκφραση τής δικαιοσύνης Του- «δικαι­οσύνη τά μαρτύριά σου εις τόν αιώνα» (Ψαλμ. ριη' 144).

Τό κατεξοχήν βέβαια κείμενο τής Γρα­φής πού πραγματεύεται τήν έννοια τής δικαιοσύνης τοΰ Θεοϋ στό έργο τής σω­τηρίας τοϋ άνθρώπου είναι τό γνωστό τοϋ τρίτου κεφαλαίου τής πρός Ρωμαί­ους επιστολής τοΰ άποστόλου Παύλου.

Έκεί ό Απόστολος τονίζει ότι όλοι οί άνθρωποι, 'Εβραίοι και ειδωλολάτρες, έχουν άμαρτήσει και στερούνται τή δό­ξα πού παρέχει ό Θεός- «πάντες γάρ ήμαρτον και ύστερουνται τής δόξης τοϋ Θεοϋ». Πώς λοιπόν έπιτυγχάνουν τή λύτρωση, τή δικαίωσή τους; «Δωρεάν τή αύτοϋ χάριτι διά τής άπολυτρώσεως τής έν Χριστώ Ιησού»- δωρεάν τήν άποκτοϋν- τούς καθιστά δικαίους ή χάρη πού άπορρέει άπό τή λυτρωτική θυσία τοΰ Χριστού. Και Αύτόν, τόν Χριστό, «προέθετο ό Θεός ίλαστήριον διά τής πίστε­ως έν τω αύτού αϊματι»· ό Χριστός πρό πάντων τών αιώνων είχε προβλεφθεί νά γίνει μεσίτης έξιλασμοΰ μεταξύ τοϋ Θεοϋ και τών άνθρώπων πού πιστεύουν σ' Αύτόν. Πώς θά γινόταν αύτό; Μέ τό Αίμα Του, μέ τή Θυσία Του πάνω στόν Σταυ­ρό. Και όρισε ό Θεός νά γίνει ό έξιλασμός αύτός μέ τό Αίμα τοϋ Χριστού «εις ένδειξιν τής δικαιοσύνης αύτοϋ»- γιά νά φανε­ρωθεί ή δικαιοσύνη τοΰ Θεοϋ. Νά φανεί δηλαδή ότι ό Θεός είναι δίκαιος δεχόμε­νος νά θυσιαστεί ό Υιός Του γιά τις άμαρτίες μας, καθιστώντας μέ αύτόν τόν τρό­πο δίκαιο κάθε άμαρτωλό, «εις τό είναι αύτόν δίκαιον και δικαιοϋντα τόν έκ πί­στεως Ίησοϋ».

Τί είναι ή δικαιοσύνη τοϋ Θεού; Είναι «ή άπό Θεοϋ δικαίωσις καί άθώωσις και άπαλλαγή τών άμαρτιών», τονίζει ό ιερός Φώτιος και ρωτάει: Πώς δικαιωνόμαστε; «Άπολυτρούμενοι τάς άμαρτίας ήμών»- δικαιωνόμαστε μέ τό νά λυτρωνόμαστε άπό τις άμαρτίες μας. Διά μέσου ποιοϋ; «Διά Ίησοϋ Χριστού». Καί πώς μάς λυ­τρώνει ό Χριστός; «Τω ίδϊω αϊματι»1.

Ή έπιμονή τοϋ Άποστόλου στήν έν­νοια τής δικαιοσύνης είναι στό κείμενο πού προαναφέραμε πολύ χαρακτηριστική. Δύο φορές μάλιστα χρησιμοποιεί τήν έκφραση «ένδειξις δικαιοσύνης».

Τί όμως σημαίνει «ένδειξις δικαιοσύ­νης»; Ό ιερός Χρυσόστομος άπαντώντας στό έρώτημα αύτό τονίζει ότι όπως «ένδειξις πλούτου» είναι όχι μόνο τό νά είναι κανείς πλούσιος άλλά καϊ τό νά πλουτίζει καϊ άλλους, «οϋτω και δικαιοσύνης ένδειξις» είναι όχι μόνο τό νά είναι κάποιος δίκαιος, άλλά καϊ νά καθιστά δικαίους καϊ άλλους «έν άμαρ- τίαις κατασαπέντας», άνθρώπους πού έχουν σαπίσει μέσα στήν άμαρτία. Έτσι άλλωστε, συνεχίζει, τό διευκρινίζει στή συνέχεια τοϋ κειμένου ό ίδιος ό άπόστολος Παύλος λέγοντας ότι «ένδειξις δικαι­οσύνης» είναι τό νά είναι ό Θεός δίκαι­ος και νά δικαιώνει «τόν έκ πίστεως Ίη­σοϋ», αύτόν πού πιστεύει στόν Χριστό. Μή λοιπόν άμφιβάλλεις, οΰτε νά άποφεύγεις τή δικαιοσύνη τοϋ Θεοϋ, διότι είναι διπλό τό καλό της- καί έλαφρύ καϊ προσιτό σέ όλους2.

'Ερμηνεύοντας τις φράσεις «εις ένδειξιν τής δικαιοσύνης αύτοϋ διά τήν πάρε- σιν τών προγεγονότων άμαρτημάτων» και «έν τή άνοχή τοϋ Θεοϋ, πρός ένδειξιν τής δικαιοσύνης αύτοϋ έν τώ νϋν καιρώ», ό Θεοδώρητος Κύρου τονίζει ότι τής άγαθότητος τοϋ Θεοϋ έκδήλωση ήταν ή μακροθυμία Του πρός τούς άμαρτάνοντες και τής δικαιοσύνης Του τό νά κατασκευάσει τέτοιο φάρμακο, τής δικαιώσεώς τους διά τοϋ Χριστού. Καϊ «δικαίως καϊ φιλανθρώπως ό τών όλων Θεός τά καθ' ημάς ωκονόμησε»3.

Είναι λοιπόν καίρια και ιδιαιτέρως ση­μαντική ή θέση τής δικαιοσύνης στή σχέ­ση τοΰ Θεοϋ μέ τόν κόσμο- τόσο, ώστε σέ άλλο σημείο νά τονίζεται άπό τήν Αγία Γραφή ότι αύτή προηγείται όλων τών έν- εργειών τοϋ Θεοϋ: «Δικαιοσύνη ενώπιον αύτοϋ προπορεύσεται» (Ψαλμ. πδ' 14).

Αύτή ή τελευταία έννοια είναι βασικότατη καϊ άποτελεΐ τό κλειδί γιά τήν όρθή κατανόηση τοϋ μυστηρίου τής σωτηρί­ας μας, διότι βεβαιώνει ότι ή δικαιοσύ­νη προηγείται όλων τών ένεργειών τοϋ Θεοϋ. 'Επομένως προηγείται και τής ό­λης Του περί τόν άνθρωπο οικονομίας, τοϋ συνόλου δηλαδή τών ένεργειών Του διά τών όποιων χάρισε τή σωτηρία στό άνθρώπινο γένος. Και είναι αύτό κάτι πού ιδιαιτέρως ύπογραμμίζεται άπό τούς Πατέρες τής 'Εκκλησίας, όπως θά δοϋμε σέ έπόμενα άρθρα μας.

………………………………………………………………………..

[1]          Φωτίου Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, Ύπομνηματική έξήγησις είς τήν πρός Ρωμαίους, ΕΠΕ 14, 240: «Πάντες ττιστεύοντες είς Χριστόν δωρεάν δικαιούνται, τό πιστεύειν μόνον συνεισάγοντες. πώς δέ δικαιούμεθα; άπολυτρούμενοι τάς άμαρτί­ας ήμων. διά τίνος δέ άπολυτρούμεθα; διά Ίησοϋ Χρίστου, πώς λυτροΰντος έκείνου; τώ ίδίω αϊματι».

2.         «Τί έστιν, "Ενδειξις τής δικαιοσύνης; Ώσπερ ένδειξις πλούτου, τό μή μόνον αύτόν είναι πλούσιον, άλλά και έτερους πλουσίους ποιείν· και ζωής, τό μή μόνον αύτόν είναι ζώντα, άλλά και νεκρούς ζωοποιεϊν- και δυνάμεως, τό μή μόνον αύτόν είναι δυνατόν, άλλά καϊ τούς άσθενεΐς δυναμοϋν· ούτω και δικαιοσύνης ένδειξις, τό μή μόνον αύτόν είναι δίκαιον, άλλά και τό έτέρους έν άμαρτίαις κατασα­πέντας εξαίφνης δικαίους ποιείν. Τούτο ( ούν και αύτός έρμηνεύων έπήγαγε, τίς έστιν ένδειξις· Είς τό είναι αύτόν δίκαιον, και δικαιοΰντα τόν έκ πίστε­ως Ίησοϋ. Μή τοίνυν άμφίβαλλε- ού γάρ έξ έργων, άλλ' άπό πίστεως- μηδέ φεύγε τήν τοϋ Θεοϋ δι­καιοσύνην- διπλούν γάρ αύτής τό άγαθόν, ότι και κούφόν έστι, και πάσι προκείμενον» (Είς τήν πρός Ρωμαίους PG 60, 444).

3.         Θεοδωρήτου έπισκόπου Κύρου, Ερμηνεία τής πρός Ρωμαίους έπιστολής, PG 82, 85: «Εν τή άνοχή τοϋ Θεοϋ, πρός ένδειξιν τής δικαιοσύνης αύτοΰ έν τφ νϋν καιρώ. Και τήν αγαθότητα τήν οί- κείαν έδειξεν ό Θεός, έπί πλείστον μακροθυμήσας τοΤς άνθρώποις παρανομοϋσι, και τήν δικαιοσύνην αύτοΰ δήλην πεποίηκεν άπασιν. Ότι δέ ού μάτην ήνεγκε τούς άνθρώπους παρανομούντος, άλλά τούτο προκατασκευάζων αύτοΤς τής σωτηρίας τό φάρμακον, λέγει- Είς τό είναι αύτόν δίκαιον και δι­καιοΰντα τόν έκ πίστεως Ιησοΰ Χριστοϋ. Αμφότε­ρα γάρ είδέναι προσήκει, και ότι δικαίως και φιλανθρώπως ό τών όλων Θεός τά καθ' ήμας ωκονόμη­σε, και ότι πάς τώ Δεσπότη πιστεύων Χριστώ τήν έκ τής πίστεως δικαιοσύνην καρποϋται».

Περιοδικό “Ο ΣΩΤΗΡ”

 

Δείτε σχετικά και:

-Ἱκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; ΙΑ΄

-Ἱκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; Ι΄

-Ἱκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; Θ΄

-Ἱκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; Η΄

-Ἱκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; Z΄

-Ικανοποίηση θείας δικαιοσύνης; (ΣΤ΄)

-Ικανοποίηση θείας δικαιοσύνης; (Ε΄)

-Ικανοποίηση θείας δικαιοσύνης; (Δ΄)

-Iκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; ( Γ )

-Iκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; ( Β )

-Προσέγγιση στο μυστήριο του Σταυρού (Α΄)

 http://aktines.blogspot.gr

Ἱκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; ΙΑ΄

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

 

Ἱκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; ΙΑ΄

Ή έννοια  της δικαιοσύνης

Α'

'Εξετάσαμε στά προηγούμενα άρθρα μας τις έννοιες τής «άμαρτίας» καί τής «όργής του Θεοϋ», πού χρησιμο­ποιούνται συχνά σέ σχέση μέ τή θεω­ρία τοϋ Άνσέλμου. Ήδη δείξαμε ποιά είναι όρθοδόξως ή σωστή χρήση τών όρων «άμαρτία» καί «όργή τοϋ Θεοϋ». Ή όρθή κατανόηση αύτών τών έννοιών έξηγεΐ σέ μεγάλο βαθμό γιά ποιό λόγο ή άνσέλμεια ορολογία χρησιμοποιήθη­κε άπό πληθώρα 'Ορθοδόξων συγγρα­φέων στή διάρκεια τών αιώνων.

Απομένει νά μελετήσουμε καί τόν ση­μαντικότερο άπό τούς χρησιμοποιηθέντες άνσέλμειους όρους, αύτόν τής «θείας δικαιοσύνης» και τής «ίκανοποιήσεώς της».

Ή έννοια «θεία δικαιοσύνη» στή θε­ωρία τοϋ Άνσέλμου κατέχει τήν κεντρικότερη θέση, άποτελεΐτόν κύριο άξονα γύρω άπό τόν όποιο αύτή περιστρέ­φεται.

Τό καίριο έρώτημα είναι τοϋτο: "Εχει θέση ή δικαιοσύνη τοϋ Θεοϋ μέσα στό σχέδιο τής σωτηρίας τοϋ κόσμου; Ή σταυρική θυσία τοϋ Κυρίου έγινε γιά νά άποδοθεΐ δικαιοσύνη; Δέν είναι τό ξεχεί­λισμα τής άπειρης άγάπης τοϋ Θεοϋ;

Τό σημαντικό αύτό έρώτημα άπα- σχόλησε καί τόν Άνσελμο καί τό συ­ζητεί έκτενώς στό κύριο έργο του «Cur Deus Homo?» (Γιατί ό Θεός έγινε άνθρωπος;). Ό Άνσελμος αντιμετώπιζε τήν καίρια ένσταση τών άποδεκτών τοϋ έργου του Μουσουλμάνων και 'Εβραί­ων, πού άμφισβητοϋσαν τήν αναγκαιό­τητα τής ενανθρωπήσεως τοϋ Θεοϋ γιά τή σωτηρία τοϋ κόσμου.

'Εκείνοι έλεγαν: Ό Θεός σώζει τόν κό­σμο μέ μόνη τήν εύσπλαχνία Του («so­la misericordia»), δέν ύπάρχει κανένας λόγος νά δεχθούμε ότι είναι άνάγκη νά γίνει ό "Ιδιος άνθρωπος.

Ή άπάντηση τοϋ Άνσέλμου στήν έν­σταση ύπήρξε έξαιρετικά εύφυής, άν και λανθασμένη στόν 'ίδιο τόν πυρήνα της. Είπε: Δέν άρκοϋσε νά πραγματοποιηθεί ή σωτηρία τοϋ κόσμου «sola misericordia», μέ μόνη τήν εύσπλαχνία τοϋ Θεοϋ, διότι έτσι θά έμενε άνικανο- ποίητη ή προσβεβλημένη άπό τήν ά­μαρτία τοϋ άνθρώπου δικαιοσύνη τοϋ Θεοϋ. Ή προσβολή είχε γίνει πρός τόν άπειρο Θεό, άρα είχε προσλάβει άπει­ρες διαστάσεις. Ήταν επομένως άνάγ­κη νά προσφερθεί άπειρη ικανοποίηση. Τέτοια όμως μόνο ένα θύμα απείρου   άξίας μπορούσε νά προσφέρει. Άπει­ρη άξία έχει μόνο ό Θεός, , ήταν έπομένως άναγκαϊο νά γίνει ό Θεός άνθρω­πος καί νά προσφέρει τήν άπειρου άξί­ας θυσία τοϋ Σταυρού, γιά νά ικανοποι­ηθεί ή προσβεβλημένη δικαιοσύνη Του καί νά άποκατασταθεΐ ή διασαλευμέ­νη θεία τάξη τοϋ κόσμου. Έχουμε άναπτύξει τό σκεπτικό τού Άνσέλμου στό δεύτερο άρθρο αύτής τής μελέτης. Τό έπαναφέραμε σέ γενικές γραμμές έδώ, γιά νά διευκολυνθούμε στό νά κατανο­ήσουμε σωστά τόν λόγο τής άποδοχής τής άνσέλμειας ορολογίας έκ μέρους πολλών 'Ορθοδόξων.

Κι είναι πολύ σημαντικό νά ξεκαθαρι­στεί αύτό τό ζήτημα, διότι ή ένσταση πού άντιμετώπισε πριν άπό 1.000 χρό­νια ό'Άνσελμος, γιά τό άν μπορεί νά σω­θεί ό κόσμος μέ μόνη τή θεία ευσπλαχνία, έπανέρχεται σέ κάποιο βαθμό καί σήμερα, όταν άπό άρκετούς έπικρίνε- ται έντονα ή άπό 'Ορθόδοξους συγγρα­φείς χρήση τής άνσέλμειας ορολογίας περί ικανοποιήσεως τής θείας δικαιο­σύνης μέ τό επιχείρημα ότι ό Θεός σώ­ζει τόν κόσμο μόνο μέ τήν άγάπη Του. Όσοι χρησιμοποιούν αύτό τό έπιχείρημα δέν άρνοϋνται βέβαια τήν άναγκαιότητα τής ένανθρωπήσεως και τοϋ Σταυρού, τούς δίνουν όμως διαφορε­τικό νόημα. Κατ' αύτούς ή ένανθρώπηση, ό Σταυρός, ή Ανάσταση, όλη δη­λαδή ή θεία οικονομία, όπως θεολο­γικούς ονομάζεται, φανερώνει μόνο τήν άπειρη άγάπη τοϋ Θεοϋ, δέν ύπηρετεΐ καμία έννοια δικαιοσύνης και μάλιστα άνάγκης νά ικανοποιηθεί αύτή.

Είναι φανερό ότι έτσι οδηγούνται έξ άντιδράσεως στό άντίθετο άκρο. Άπό τή σωστή έπίκριση τών άκροτήτων τής άνσέλμειας θεωρίας στήν πλήρη άρνη­ση τής έννοιας τής θείας δικαιοσύνης στό σχέδιο τής σωτηρίας τοϋ κόσμου. Μέ τόν τρόπο αύτό έπικεντρώνεται ή θεώρηση τοΰ έργου τής σωτηρίας στό λεγόμενο βασιλικό άξίωμα τοϋ Κυρίου1, ένώ παραγνωρίζεται ή ύποτιμάται ή καίρια θέση τοΰ άρχιερατικοϋ άξιώμα- τός Του2. Ή παραθεώρηση όμως καί ύποτίμηση τοϋ άρχιερατικοϋ αξιώμα­τος έχει καίριες έπιπτώσεις στό λυτρω­τικό έργο τοϋ Κυρίου, διότι τό έμφανί- ζει άνελεύθερο καί έπιβαλλόμενο δυ­ναστικούς στόν κόσμο διά τοΰ βασιλι­κού άξιώματος3.

Ή έννοια όμως τής δικαιοσύνης, ώς συνδεδεμένη άμεσα μέ τό άρχιερατικό άξίωμα τοϋ Κυρίου, είναι κεντρικότα­τη στήν όλη οικονομία τοΰ Θεοϋ γιά τή σωτηρία τοΰ κόσμου. Αύτό άποτελεΐ βασικό δίδαγμα τής Αγίας Γραφής, άναπτύσσεται δέ εις βάθος καί άπό τούς Πατέρες τής 'Εκκλησίας.

Στά έπόμενα άρθρα μας θά παρουσι­άσουμε μέ κατά τό δυνατόν πληρότητα τήν άγιογραφική καί πατερική αύτή δι­δασκαλία.

……………………………………………………………………………………..

1. Γενική θεώρηση τοϋ τρισσοΰ άξιώματος τοΰ Κυρίου παρουσιάζεται άπό άλλον συντάκτη μας στό τεύχος 2083 του περιοδικού.

2. Καρπός αύτής τής ύποτιμήσεως ύπήρξε καί ή λανθασμένη θεώρηση τής αμαρτίας ώς άστοχίας καί αποτυχίας καί ή συνεπακόλουθη απο­βολή τής έννοιας τής ενοχής άπό αύτήν. Τό ζή­τημα αύτό τό έχουμε ήδη έξετάσει έκτενώς στά όγδοο άρθρο αύτής τής σειράς, δημοσιευμένο στό τεύχος 2082/1.2.2014, σελ. 65 τοϋ Περιο­δικού. Από τόν άρρωστημένο ύπερτονισμό της ενοχής τής δυτικής θεολογίας καί μάλιστα τοϋ Καλβινικοϋ Προτεσταντισμού οδηγούνται πολ­λοί στήν άκρότητα τής παντελούς αποβολής της άπό τήν έννοια τής άμαρτίας.

3. Αύτή ή άντίληψη διατρέχει στό σύνολο της καί τήν ύπερβαλλόντως προβεβλημένη μελέτη τοϋ π. Ιωάννη Ρωμανίδη μέ τόν τίτλο «Τό προπατορικόν άμάρτημα». Ή μελέτη έντοπίζει τό σωτηριώδες έργο τοΰ Χριστού κυρίως στή συντριβή τοϋ σατανά καί τή νίκη κατά τοϋ θανάτου.

Περιοδικό “Ο ΣΩΤΗΡ”

 

Δείτε σχετικά και:

-Ἱκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; Ι΄

-Ἱκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; Θ΄

-Ἱκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; Η΄

-Ἱκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; Z΄

-Ικανοποίηση θείας δικαιοσύνης; (ΣΤ΄)

-Ικανοποίηση θείας δικαιοσύνης; (Ε΄)

-Ικανοποίηση θείας δικαιοσύνης; (Δ΄)

-Iκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; ( Γ )

 

 http://aktines.blogspot.gr/

Ικανοποίηση θείας δικαιοσύνης; (Δ΄)

Δείτε σχετικά και:

-Iκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; ( Γ )

-Iκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; ( Β )

-Προσέγγιση στο μυστήριο του Σταυρού (Α΄)

 

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

 

Ἱκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; (Δ΄)

Ποιὰ ὑπῆρξε ἡ ἐπίδραση στὸν Ὀρθόδοξο χῶρο τῆς θεωρίας τοῦ  Ἀνσέλμου περὶ ἱκανοποιήσεως τῆς θείας δικαιοσύνης; Στὸ ἐρώτημα αὐτὸ ἐρχόμαστε νὰ ἀπαντήσουμε μὲ τὰ ἑπόμενα ἄρθρα μας. Θὰ ἐρευνήσουμε τὸ θέμα σὲ τρεῖς καίριες πτυχές του. Πρῶτον ὡς πρὸς τὸ χρονικὸ διάστημα στὸ ὁποῖο ἐκδηλώθηκε ἡ ἐπίδραση· δεύτερον ὡς πρὸς τὸν βαθμὸ καὶ τὴ μορφὴ  ποὺ φανερώθηκε· καὶ τρίτον ὡς πρὸς  τοὺς λόγους ποὺ μποροῦν νὰ ἐξηγήσουν αὐτὸ τὸ φαινόμενο.

Τὸ πρῶτο λοιπὸν ζήτημα εἶναι ὁ προ διορισμὸς τῆς χρονικῆς περιόδου κα τὰ τὴν ὁποία ἐκδηλώθηκε ἡ ἐπίδραση τῆς θεωρίας τοῦ Ἀνσέλμου στὸ χῶρο τῆς Ὀρθοδοξίας.

Οἱ μετὰ τὰ μέσα τοῦ 20οῦ αἰώνα ἀναφορὲς στὸ χρονικὸ διάστημα τῆς περιόδου αὐτῆς ὑπῆρξαν τουλάχιστον ἀνιστόρητες, καθὼς ἐπιχειρήθηκαν ὄχι μὲ ἐπιστημονικὰ καὶ θεολογικὰ ἀλλὰ μὲ κριτήρια προερχόμενα ἀπὸ προσωπικοὺς λόγους τῶν εἰσηγητῶν τους. Ἔτσι ὑποστηρίχθηκε ἀνακριβῶς ὅτι «ἡ διδασκαλία περὶ ἱκανοποιήσεως τῆς θείας δικαιοσύνης εἰσάγεται στὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τοὺς νεώτερους θεολόγους στὶς ἀρχὲς καὶ τὰ μέσα» τοῦ 20οῦ αἰώνα. Καὶ παραπέμπουν «ἐνδεικτικὰ μόνο στοὺς Π. Τρεμπέλα, Εὐσ. Ματθόπουλο καὶ Σ. Παπακώστα»1.

Εἶναι μᾶλλον ἀδύνατο νὰ ἀποδώσει κανεὶς αὐτὸ τὸ λάθος σὲ οὕτως ἢ ἄλλως ἀνεπίτρεπτη ἐπιστημονικὴ ἄγνοια. Εἶναι ὁλοφάνερο ὅτι πρόκειται γιὰ ἠθελημένη διαστρέβλωση, διότι, ὅταν στὴν ἐπιστημονικὴ ἔρευνα ὑπεισέρχονται προσωπικὰ αἰσθήματα καὶ προκαταλήψεις, εἶναι ἀναπόφευκτο ὁ ἐρευνητὴς νὰ ἐξωθεῖ τὰ στοιχεῖα σὲ λανθασμένα συμπεράσματα.

Νεότερες ἀκριβέστερες μελέτες ἀποδεικνύουν τὸ ἀσύστατο τοῦ παραπάνω ἰσχυρισμοῦ2, ἀφοῦ ἐνδείξεις ἐπιδράσεως τῆς θεωρίας τοῦ Ἀνσέλμου στὴν Ὀρθόδοξη θεολογία ἔχουν ἐπισημανθεῖ ἀπὸ ξένους ἐρευνητὲς ἀκόμη καὶ ἀπὸ τὸν 12ο αἰώνα, στὰ ἔργα π.χ. τοῦ σοφοῦἐπισκόπου Μεθώνης Νικολάου, καθὼς καὶ ἀργότερα στὰ σημαντικότατα κείμενα τοῦ ἁγίου Νικολάου Καβάσιλα, ἂν καὶ ἄλλοι ἐρευνητὲς τὸ ἀμφισβητοῦν αὐτό.

Ἐντούτοις, παρόλο ποὺ στὰ κείμενα καὶ τῶν δύο αὐτῶν συγγραφέων δὲν ἀπαντᾶται ὁ ὅρος «ἱκανοποίησις», ἡ συλλογιστική τους μερικὲς φορὲς προσεγγίζει τὴν ἀντίστοιχη τοῦ Ἀνσέλμου, ἐξ οὗ καὶ ὁ κορυφαῖος μελετητὴς τοῦ Καβάσιλα Παναγιώτης Νέλλας σημειώνει τὰ ἑξῆς χαρακτηριστικά: «Ἡ ἔποψις τοῦ Ἀνσέλμου εἶναι μέχρις ἑνὸς σημείου ὀρθὴ καί, μέχρι τοῦ σημείου τούτου, ἐνυπάρχει ἐν τῇ διδασκαλίᾳ τοῦ Καβάσιλα»3.

Σαφὴς ὡστόσο ἐμφάνιση τῆς ὁρολογίας τῆς ἀνσέλμειας θεωρίας παρατηρεῖται κυρίως κατὰ τὴν περίοδο τῆς Τουρκοκρατίας στὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν ἴδια περίοδο στὴ ρωσικὴ θεολογία. Ἀπὸ παλαιότερα, κυρίως ὅμως κατὰ τὸν 18ο αἰώνα, ἡ ἐπίδραση τῆς ὁρολογίας τῆς θεωρίας ὑπῆρξε σημαντική. Τὴν συναντοῦμε π.χ. στὸ ἔργο Ἱερὰ Κατήχησις τοῦ Νικολάου Βουλγάρεως ποὺ ἐκδόθηκε τὸ 1681, στὸ Ἐξομολογητάριον τοῦ Νικηφόρου Πασχαλέως (1673), στὶς Διδαχὲς τοῦ Ἡλία Μηνιάτη (1716), στὴν Ὀρθόδοξον Διδασκαλίαν τοῦ Πλάτωνος Μόσχας (1782), στὸ Ἐξομολογητάριον τοῦ ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου (1794), στὸ Θεολογικὸν τοῦ Εὐγενίου Βουλγάρεως (18ος αἰώνας, ἔκδ. 1872), στὸν Κωνσταντῖνο Οἰκονόμο (1862), στὸ Περὶ Μυστηρίων τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Λιθουανίας Μακαρίου (1875) καὶ σὲ πλεῖστα ἄλλα ἔργα μέχρι σήμερα, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τοῦ ἁγίου Νεκταρίου (Μελέτη Περὶ ἀθανασίας τῆς ψυχῆς καὶ περὶ Ἱερῶν Μνημοσύνων, ἔκδ. Ρηγοπούλου, σελ. 175).

Ἀξιολογώντας μὲ μιὰ πρώτη ματιὰ τὸν βαθμὸ τῆς ἐπιδράσεως, θὰ παρατηρούσαμε ὅτι αὐτὴ ἐμφανίζεται ἠπιότερη ὅσο προσεγγίζουμε πρὸς τὴν ἐποχή μας, ὅπως στὰ κείμενα τοῦ ἁγίου Νεκταρίου, τοῦ π. Εὐσεβίου Ματθοπούλου καὶ τοῦ Π. Τρεμπέλα, ὁ ὁποῖος, ἂν καὶ χρησιμοποιεῖ κάποιες φορὲς τὸν ὅρο «ἱκανοποίησις», ἀσκεῖ οὐσιαστικὴ θεολογικὴ κριτικὴ στὴ θεωρία σὲ δύο σημεῖα τῆς Δογματικῆς του (σελ. 38 καὶ 185-186 τοῦ β΄ τόμου). Σὲ ἐντονότερη δὲ μορφὴ τὴ διακρίνουμε σὲ παλαιότερες ἐποχές, ὅπως στὰ κείμενα τοῦ Πλάτωνος Μόσχας καὶ τοῦ ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου, καὶ σὲ ἀκόμη ὀξύτερη, ἔτσι ποὺ νὰ προσεγγίζει τὴν προτεσταντικὴ ἐκδοχὴ τῆς θεωρίας, στὶς Διδαχὲς τοῦ Μηνιάτη.

Ὅπως ἤδη ἀναφέραμε, ἡ ἐπίδραση τῆς θεωρίας ἔχει ἱστορία αἰώνων στὸν Ὀρθόδοξο χῶρο. Τὸ γεγονὸς ὅτι μὲ βαρύτατους χαρακτηρισμοὺς συνήθως καταλογίζεται ἡ παρουσία της σὲ ἐπιδράσεις ποὺ δῆθεν δέχθηκαν καὶ μετέδωσαν οἱ θεολόγοι τῶν Συλλόγων καὶ τῶν Ἀδελφοτήτων κατὰ τὸν 20ὸ αἰώνα, δὲν ἀλλάζει τὴν πραγματικότητα τῆς ἀπὸ αἰῶνες ἐπιδράσεώς της σὲ ὅλο τὸν Ὀρθόδοξο κόσμο, περισσότερο μάλιστα στὴ Ρωσία.

Στὸ ἑπόμενο ἄρθρο μας θὰ ἐξετάσουμε λεπτομερέστερα τὸν βαθμὸ καὶ τὴ μορφὴ τῆς ἐπιδράσεως.

……………………………………………………………………………………………………..

1. Βασιλείου Ἰ. Καλιακμάνη, «Ἡ διδασκαλία περὶ ἱκανοποιήσεως τῆς θείας δικαιοσύνης στὴ νεοελληνικὴ θεολογία», Περιοδικὸ Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς,τόμ. 71 (ἀρ. 723), 1988, σελ. 537. Βλ. καὶ Χρ. Γιανναρᾶ, Ἡ ἐλευθερία τοῦ ἤθους, Ἀθήνα 20113, σελ. 212-213.

2. Βλ. Βασιλείου Ἰ. Καλιακμάνη, «Ἡ διδασκαλία περὶ ἱκανοποιήσεως τῆς θείας δικαιοσύνης στὴ νεοελληνικὴ θεολογία», Περιοδικὸ Γρηγόριος ὁ Πα λαμᾶς, τόμ. 71 (ἀρ. 723), 1988, σελ. 529-537. Ἐπίσης π. Γεωργίου Μεταλληνοῦ, Λόγος ὡς ἀντίλογος (Ἡ «περὶ ἱκανοποιήσεως τῆς θείας δικαιοσύνης» διδασκαλία καὶ ἡ νεοελληνικὴ κατηχητικὴ καὶ κηρυκτικὴ πράξη), Ἁρμός, Ἀθήνα 1992, σελ. 85-98. Τοῦ ἰδίου, «Τὸ ‘‘Ἐξομολογητάριον’’ τοῦ ἁγίου Νικοδήμου», Στὸ Ἐπιστημονικὴ Ἐπετηρὶς τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς, τόμ. ΛΔ΄, 1999, σελ. 191-208. Βλ. ἀκόμη π. Βασιλείου Βολουδάκη, Ὀρθοδοξία καὶ Χρῆστος Γιανναρᾶς, 1993, σελ. 62-80.

3. Παναγιώτη Νέλλα, Ἡ περὶ δικαιώσεως διδασκαλία Νικολάου τοῦ Καβάσιλα, Πειραιεὺς 1975, σελ. 108, σημ. 2.

Περιοδικό “Ο ΣΩΤΗΡ”

 http://aktines.blogspot.gr/

Iκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; ( Γ )

Δείτε σχετικά και:

-Iκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; ( Β )

-Προσέγγιση στο μυστήριο του Σταυρού (Α΄)

 

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

 

Ἱκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; (Γ΄)

Η  περὶ ἱκανοποιήσεως τῆς θείας δικαιοσύνης θεωρία τοῦ Ἀνσέλμου,  τὴν ὁποία παρουσιάσαμε στὸ  προηγούμενο ἄρθρο, εἶχε τεράστια ἐπίδραση στὴ Δύση. Καὶ τὸ παράδοξο εἶναι τοῦτο: Ἐνῶ ξεκίνησε μὲ τὴν πρόθεση νὰ ἐξηγήσει τὸ μυστήριο τοῦ Σταυροῦ στοὺς ἀπίστους, κατέληξε νὰ ἀποτελέσει τὴ βασικὴ προσέγγιση τοῦ Σταυροῦ γιὰ τοὺς πιστούς. Ἀπὸ ἄπνοο  ἀπολογητικὸ ἔργο ἐξελίχθηκε σὲ δραστικότατη δογματικὴ πραγματεία, σὲ  σημεῖο ὥστε νὰ θεωρεῖται ἄρθρο πίστεως γιὰ τὴ δυτικὴ θεολογία. Τὴ θεωρία, ἀρκετὰ τροποποιημένη, τὴν ἀποδέχθηκαν κορυφαῖοι θεολόγοι τοῦ Ρωμαιοκαθολικισμοῦ, ὅπως ὁ Θωμᾶς ὁ Ἀκινάτης, τὴν ἀποδέχθηκε ἐπίσης, ἂν καὶ χωρὶς ἐπακριβὴ καθορισμὸ τοῦ περιεχομένου της, ἡ Σύνοδος τοῦ Τριδέντου (1545-1563)1, τὴν καθιέρωσε δὲ ἐπακριβῶς ὡς δόγμα ἡ Α΄ Σύνοδος τοῦ Βατικανοῦ (1870).

Ἀρκετὰ διαφοροποιημένη, πρὸς τὸ ὀξύτερο μάλιστα, ἔγινε δεκτὴ ἡ θεωρία τοῦ Ἀνσέλμου στὸ μεγαλύτερο τμῆμα τοῦ προτεσταντικοῦ χώρου. Ἔτσι ὁ Προτεσταντισμός, καὶ στὴ λουθηρανική, κυρίως ὅμως στὴν καλβινικὴ μορφή του, δέχεται τὴ θεωρία τοῦ Ἀνσέλμου ὡς ἱκανοποίηση τῆς ὀργῆς τοῦ Θεοῦ. Ὁ Θεὸς ἀπαιτεῖ ἱκανοποίηση τῆς δικαιοσύνης Του, διότι εἶναι ὀργισμένος ἐξαιτίας τῆς ἁμαρτίας τοῦ ἀνθρώπου. Στὴν ἄποψη δηλαδὴ τοῦ Ἀνσέλμου περὶ ἱκανοποιήσεως τῆς θείας δικαιοσύνης λόγῳ τοῦ ὅτι ἡ ἁμαρτία διεσάλευσε τὴν τάξη τοῦ κόσμου, οἱ προτεστάντες τοποθέτησαν τὴν ἱκανοποίηση τῆς ὀργῆς τοῦ Θεοῦ, τῆς ὀργισμένης θείας δικαιοσύνης.

Σύμφωνα μὲ τὴν κυριαρχούσα προτεσταντικὴ ἀντίληψη ὁ Θεὸς εἶναι ὀργισμένος ἐναντίον τοῦ ἁμαρτωλοῦ ἀνθρώπου καὶ γι᾿ αὐτὸ εἶναι ἀναγκασμένος νὰ τὸν τιμωρήσει, νὰ τιμωρήσει τὴν ἁμαρτία, γιὰ νὰ ἱκανοποιηθεῖ ἡ δικαίως ὀργισμένη δικαιοσύνη Του. Ἀλλὰ πῶς νὰ ἱκανοποιηθεῖ ἀπὸ τὴν τιμωρία ἑνὸς πεπερασμένου καὶ ἁμαρτωλοῦ πλάσματος, ἀφοῦ ἡ προσβολὴ ποὺ Τοῦ ἔγινε – προσβολὴ πρὸς τὸ ἄπειρο Πρόσωπό Του – εἶχε ἄπειρο βάρος; Ἔπρεπε πρόσωπο ἀναμάρτητο καὶ ἀπείρου ἀξίας νὰ τιμωρηθεῖ γιὰ νὰ Τὸν ἱκανοποιήσει. Ἦταν λοιπὸν ἀναγκασμένος ὁ ἴδιος ὁ Θεὸς νὰ γίνει ἄνθρωπος καὶ νὰ δεχθεῖ τὴ δίκαιη τιμωρία τῆς ἁμαρτίας. Ἔτσι καὶ ἔγινε. Τὸ δεύτερο Πρόσωπο τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ γεννήθηκε καὶ ὡς ἄνθρωπος. Εἶναι ὁ Χριστός, ὁ Ὁποῖος καὶ σταυρώθηκε γιὰ νὰ δεχθεῖ ἐπάνω Του ὅλη τὴν τιμωρία τῆς ἁμαρτίας, προκειμένου νὰ ἱκανοποιήσει τὴ δίκαιη ὀργὴ τῆς δικαιοσύνης τοῦ Θεοῦ κατὰ τῆς ἁμαρτίας καὶ νὰ δοθεῖ συγχώρηση στὸν ἁμαρτωλὸ ἄνθρωπο.

Ὅπως εἶναι φανερό, καὶ στὴν αὐθεντικὴ ἀνσέλμεια θεωρία τῆς ἱκανοποιήσεως τῆς θείας δικαιοσύνης καὶ πολὺ περισσότερο στὴν προτεσταντικὴ ἐκδοχή της παρουσιάζονται σοβαρὰ προβλήματα. Κι εἶναι ἀξιοσημείωτο τὸ γεγονὸς ὅτι τὶς παθογένειες τῆς θεωρίας αὐτῆς τὶς ἐπεσήμαναν καὶ ἀρκετοὶ δυτικοὶ θεολόγοι – Ρωμαιοκαθολικοὶ καὶ Προτεστάντες – ἰδιαιτέρως κατὰ τὸν 19ο καὶ τὸν 20ὸ αἰώνα. Στὴν ἐποχή μας ὀξύτατη κριτικὴ τῆς θεωρίας ἔχει ἀσκήσει ὁ σπουδαῖος δογματικὸς θεολόγος τοῦ παπισμοῦ Josef Ratzinger (Γιόζεφ Ράτζινγκερ), ποὺ δὲν εἶναι ἄλλος ἀπὸ τὸν προηγούμενο πάπα Βενέδικτο ΙΣΤ΄. Ὁ πάπας τόνισε πὼς ἡ θεωρία τοῦ Ἀνσέλμου «εἶναι διαποτισμένη ἀπὸ τὴ θεώρηση ἑνὸς σκληροῦ, αἱμοσταγοῦς καὶ ἀπαιτητικοῦ Θεοῦ... τοῦ ὁποίου ἡ αὐστηρὴ δικαιοσύνη ἔχει ἀπαιτήσει ἕνα ἀνθρώπινο θύμα, τὸ θύμα τοῦ Υἱοῦ Του. Καὶ ἀποστρέφεται κανεὶς ἀπὸ ἀποτροπιασμὸ μιὰ τέτοια δικαιοσύνη, τῆς ὁποίας ὁ σκοτεινὸς θυμὸς κάνει τὴν ἀγγελία τῆς ἀγάπης ἀναξιόπιστη»2.

Ἐντυπωσιακὴ ἡ αὐστηρὴ κριτικὴ τοῦ Ratzinger γιὰ μιὰ θεωρία ποὺ ἀποτελεῖ ἀναγνωρισμένο δόγμα τοῦ Ρωμαιοκαθολικισμοῦ. Ἀπὸ πλευρᾶς πάλι Προτεσταντισμοῦ αὐστηρὴ ἐπίσης κριτικὴ τῆς θεωρίας ἔχει ἀσκήσει μεταξὺ τῶν ἄλλων ὁ πολὺ γνωστὸς γιὰ τὶς ριζοσπαστικές του ἀντιλήψεις θεολόγος Harnack (Χάρνακ), ὁ ὁποῖος χαρακτήρισε τὴ θεωρία τοῦ Ἀνσέλμου «δολοφονικὴ ἀπόπειρα κατὰ τοῦ Εὐαγγελίου». Γράφει μάλιστα ὁ Harnack ὅτι αὐτὴ ἡ θεωρία τελειώνει τὴν περιγραφὴ τοῦ σωτηριώδους ἔργου τοῦ Χριστοῦ χωρὶς νὰ παραθέσει κανένα λόγο του. Καὶ εἰρωνευόμενος τὸν Ἄνσελμο σημειώνει: «Αὐτὸς ὁ θεάνθρωπος δὲν χρειάστηκε νὰ κηρύξει καὶ νὰ ἐγκαθιδρύσει καμιὰ βασιλεία, οὔτε νὰ συγκεντρώσει μαθητές· αὐτὸς ἔπρεπε μόνο νὰ πεθάνει»3.

Καὶ ἀπὸ Ὀρθοδόξου πλευρᾶς ἔχει ἀσκηθεῖ κριτικὴ τῆς θεωρίας, συχνὰ μὲ παρόμοιες ἐκφράσεις μὲ αὐτὲς τῶν Ratzinger καὶ Harnack ποὺ ἀναφέραμε, μερικὲς μάλιστα φορὲς μὲ ἀκόμη αὐστηρότερες. Κοινὸ ὅμως χαρακτηριστικὸ τῶν περισσοτέρων ἀπὸ αὐτὲς τὶς κριτικὲς εἶναι ἡ ἀπόδοση στὸν Ἄνσελμο τῆς προτεσταντικῆς ἐκδοχῆς τῆς θεωρίας, πράγμα βέβαια ἐπιστημονικῶς ἀπαράδεκτο, ἂν καὶ σὲ κάποιο βαθμὸ ἐξηγήσιμο, δεδομένου ὅτι μέχρι τὴ δημοσίευση τῆς μελέτης τοῦ καθηγητοῦ κ. Τσελεγγίδη ἦταν ἄγνωστη ἡ καθαυτὸ μορφή της. Φυσικὰ ὑπῆρχε πλήρης ξενόγλωσση βιβλιογραφία, ἀλλὰ ἡ ἄγνοιά της ἢ ἴσως καὶ συνειδητὴ ἀποσιώπησή της ξεφεύγουν ἀπὸ τὰ ὅρια αὐτῆς ἐδῶ τῆς μελέτης.

Ἀλλὰ γιὰ τὸ θέμα τῆς ἐπιδράσεως τῆς θεωρίας αὐτῆς στὸν Ὀρθόδοξο χῶρο καὶ τὰ σχετικὰ θὰ χρειασθεῖ νὰ ἐπανέλ-θουμε

…………………………………………

1. Δημ. Ἰ. Τσελεγγίδη, Ἡ ἱκανοποίηση τῆς θείας δικαιοσύνης κατὰ τὸν Ἄνσελμο Καντερβουρίας, σελ. 36, ὑποσημ. 88.

2. Δημ. Ἰ. Τσελεγγίδη, ὅ.π., σελ. 133-134.

3. Δημ. Ἰ. Τσελεγγίδη, ὅ.π., σελ. 138 καὶ 38

Περιοδικό “Ο ΣΩΤΗΡ”1/11/2013

 http://aktines.blogspot.gr

Iκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; ( Β )

Δείτε σχετικά και: -Προσέγγιση στο μυστήριο του Σταυρού (Α΄)

 

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

 

Ἱκανοποίηση θείας δικαιοσύνης; ( Β )

Η θεωρία περὶ ἱκανοποιήσεως τῆς  θείας Δικαιοσύνης, τὴν ὁποία,  ὅπως ἀναφέραμε ἤδη, ἀνέπτυξε τὸν 11ο αἰώνα ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Καντερβουρίας τῆς Ἀγγλίας Ἄνσελμος, ἀποτέλεσε τὴν πρώτη ἀπόπειρα νὰ  ἑρμηνευθεῖ τὸ μυστήριο τοῦ Σταυροῦ μὲ διαφορετικὸ ἀπὸ τὴν πατερικὴ παράδοση τρόπο.

Τὶς ἰδέες του τὶς διετύπωσε ὁ Ἄνσελμος στὸ περίφημο ἔργο του «Cur Deus  Homo?» (Γιατί ὁ Θεὸς ἔγινε ἄνθρωπος;). Ὁ τίτλος ἔχει ἀπὸ τότε καθιερωθεῖ ὡς καίριος θεολογικὸς ὅρος, στὸν  ὁποῖο ἀναφέρονται πλῆθος θεολογικῶν μελετῶν καὶ συζητήσεων στὴ διάρκεια τῶν αἰώνων. Πλήρη καὶ συστηματικὴ παρουσίαση τοῦ ἔργου αὐτοῦ στὴν ἑλληνικὴ γλώσσα ἔκανε ὁ καθηγητὴς τῆς Δογματικῆς τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τῆς Θεσσαλονίκης κ. Δημ. Τσελεγγίδης1.

Ἡ ἐργασία τοῦ κ. Τσελεγγίδη εἶναι ἐξαιρετικὰ ἐνδιαφέρουσα, καθὼς προσφέρει πλήρη εἰκόνα τῶν ἰδεῶν τοῦ Ἀνσέλμου, διαλύοντας ταυτόχρονα ἀρκετὲς λανθασμένες περὶ αὐτοῦ ἀντιλήψεις.

Τὸ πρῶτο ποὺ διευκρινίζει ὁ καθηγητὴς Τσελεγγίδης στὴ μελέτη του εἶναι ὁ σκοπὸς γιὰ τὸν ὁποῖο συγγράφει ὁ Ἄνσελμος, ποὺ εἶναι κατὰ βάσιν ὄχι δογματικὸς ἀλλὰ ἀπολογητικός. Τὸ ἔργο του ἀπευθύνεται πρωτίστως στοὺς  ἀπίστους (infi deles) καὶ μόνο δευτερευόντως στοὺς πιστούς (fi deles).

Γιατί αὐτό; Διότι τὴν περίοδο ἐκείνη τοῦ 11ου αἰώνα εἶχε ἀναπτυχθεῖ ἔντονος διάλογος ἀνάμεσα στὴ χριστιανικὴ πίστη ἀπὸ τὴ μιὰ πλευρά, καὶ τοὺς Μουσουλμάνους καὶ τοὺς Ἑβραίους ἀπὸ τὴν ἄλλη. Αὐτοὶ οἱ τελευταῖοι ἔθεταν τὸ καίριο ἐρώτημα: Γιὰ ποιὸ λόγο  θὰ ἔπρεπε νὰ γίνει ὁ Θεὸς ἄνθρωπος καὶ νὰ σταυρωθεῖ, ἀφοῦ μποροῦσε νὰ σώσει τὸν κόσμο συγχωρώντας τὸν ἄνθρωπο μὲ μόνη τὴν εὐσπλαχνία του (sola misericordia);

Τὶς παραδοσιακὲς ἀπαντήσεις μέσα ἀπὸ τὴν Ἁγία Γραφὴ καὶ μάλιστα τὴν  Καινὴ Διαθήκη αὐτοὶ δὲν μποροῦσαν νὰ τὶς δεχτοῦν, δεδομένου ὅτι δὲν ἀναγνώριζαν τὴ θεοπνευστία της. Ζητοῦσαν ἀπόδειξη λογική.«Λογικὴ ζητᾶς, λογικὴ θὰ πάρεις», ἀπάντησε ὁ Ἄνσελμος, καὶ ἐμπνεύστηκε ὡς λογικὴ ἑρμηνεία τοῦ μυστηρίου τοῦ Σταυροῦ τὴν ἔννοια τῆς ἱκανοποιήσεως τῆς θείας δικαιοσύνης.

Ἡ ἁμαρτία τοῦ ἀνθρώπου, εἶπε ὁ Ἄνσελμος, αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν, ἔχει περιορισμένη σημασία, ἐπειδὴ ὅμως ἀποτελεῖ προσβολὴ τοῦ ἀπείρου Θεοῦ, ἀποκτᾶ  ἄπειρο βάρος. Σὲ τί συνίσταται ἡ προσβολὴ τοῦ Θεοῦ; Εἶναι προσ βολὴ τῆς τιμῆς τοῦ Θεοῦ, διότι διασαλεύει τὴν τάξη τοῦ κόσμου, ὅπως τὴν καθιέρωσε ὁ Θεός.

Πῶς μπορεῖ νὰ ἀποκατασταθεῖ αὐτὴ ἡ τάξη καὶ νὰ ἀποδοθεῖ ἡ πρέπουσα τιμὴ στὸν Θεό; Αὐτὸ δὲν μπορεῖ νὰ γίνει ἀπὸ κάποιον ἄνθρωπο, διότι ὁ ἄνθρωπος εἶναι πεπερασμένος, καὶ κανένα πεπερασμένο πλάσμα δὲν μπορεῖ νὰ προσφέρει ἄπειρη ἱκανοποίηση, ὅπως ἀπαιτεῖ ἡ δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ ποὺ καθιέρωσε τὴν τάξη τοῦ κόσμου. Ἡ ἁμαρτία τοῦ ἀνθρώπου πρέπει νὰ τιμωρηθεῖ στὸ πρόσωπο ἑνὸς ἀνθρώπου μὲ  ἄπειρη ἀξία. Τέτοιος ἄνθρωπος ὅμως  δὲν ὑπῆρχε, ἀφοῦ ὅλοι εἴμαστε πεπερασμένοι καὶ ἁμαρτωλοί.

Ποιὰ λοιπὸν εἶναι ἡ λύση; Δὲν ὑπῆρχε ἄλλος τρόπος παρὰ νὰ γίνει ὁ ἴδιος  ὁ Θεὸς ἄνθρωπος, καὶ στὸ πρόσωπό Του, ποὺ ὡς πρόσωπο Θεοῦ ἔχει ἄ πειρη ἀξία, νὰ τιμωρηθεῖ ἡ ἁμαρτία, νὰ ἀποκατασταθεῖ ἡ τάξη τοῦ κόσμου καὶ νὰ ἱκανοποιηθεῖ ἡ δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ, ἀφοῦ θὰ τῆς ἔχει ἀποδοθεῖ ἡ πρέπουσα τιμή.

Αὐτὴ εἶναι σὲ γενικὲς γραμμὲς ἡ θεωρία τοῦ Ἀνσέλμου, ἡ ὁποία, ἐνῶ εἶναι ἀμφίβολο ἂν βοήθησε κάποιον ἄπιστο νὰ γίνει Χριστιανός – πράγμα ποὺ ἀποτελοῦσε τὸν κύριο λόγο τῆς δημιουργίας της – εἶναι βέβαιο ὅτι προξένησε πολλὰ προβλήματα στὴν ἴδια τὴν Ἐκκλησία καὶ τοὺς πιστούς.

Πλήρη κριτικὴ αὐτῆς τῆς θεολογικῆς θεωρίας θὰ παρουσιάσουμε σὲ ἑπόμε-να ἄρθρα

…………………………………….

1. Δημητρίου Ἰ. Τσελεγγίδη, Ἡ ἱκανοποίηση τῆς θείας δικαιοσύνης κατὰ τὸν Ἄνσελμο Καντερβουρίας, Θεσσαλονίκη 1995.

Περιοδικό “Ο ΣΩΤΗΡ” 1/10/2013

 http://aktines.blogspot.gr

Προσέγγιση στο μυστήριο του Σταυρού (Α΄)

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

Ἱκανοποίηση θείας δικαιοσύνης;

 

Στὴν καρδιὰ τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου εἶναι φυτευμένο τὸ δένδρο τῆς ζωῆς, ὁ τίμιος Σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ. Ἡ ἑορτὴ τῆς Ὑψώσεως, καθὼς δορυφορεῖται ἀπὸ δύο  Κυριακές, τὴ μία νὰ προαναγγέλλει καὶ τὴν ἄλλη νὰ διατηρεῖ καὶ νὰ ἀνανεώνει τὰ  νοήματά της, ἁπλώνεται σὲ ἀρκετὲς μὲρες τοῦ μηνός.

Ἡ ἡμέρα εἶναι δεύτερη Μεγάλη Παρασκευή («φέρει τὰ ἴσα τῆς ἁγίας καὶ Μεγάλης Παρασκευῆς»), γι’ αὐτὸ καὶ συνοδεύεται ἀπὸ αὐστηρότατη νηστεία, τὸ δὲ  εὐαγγελικό της ἀνάγνωσμα μᾶς μεταφέρει στὸ Γολγοθᾶ, περιγράφοντάς μας τὸν  θάνατο τοῦ Κυρίου ἐπὶ τοῦ Σταυροῦ.

Ἡ μεγάλη ἑορτὴ μᾶς δίνει τὴν ἀφορμὴ καὶ μᾶς παρακινεῖ νὰ μελετήσουμε βαθύτερα τὸ ἀσύλληπτα βαθὺ μυστήριο αὐτοῦ τοῦ θανάτου, ποὺ ἔγινε πηγὴ ζωῆς καὶ εὐτυχίας γιὰ ὅλο τὸν κόσμο.

Ὁ Σταυρὸς εἶναι μυστήριο

Κανένας ἄνθρωπος, ὅσο σοφὸς κι ἂν εἶναι, κανένας θεολόγος, ὅση ἔμπνευση κι ἂν διαθέτει, δὲν μπόρεσε οὔτε θὰ μπορέσει ποτὲ νὰ ἑρμηνεύσει πλήρως τὸ νόημα τοῦ θανάτου τοῦ Κυρίου ἐπὶ τοῦ Σταυροῦ. Ὁ Σταυρὸς εἶναι καὶ θὰ παραμείνει μυστήριο.

Οἱ θεολογικὲς προσεγγίσεις ποὺ κατὰ καιροὺς ἐπιχειροῦνται, φανερώνουν  κάποιες πλευρὲς αὐτοῦ τοῦ μοναδικοῦ γεγονότος, ὅμως ὁ πυρήνας τοῦ σταυρικοῦ θανάτου μένει πάντα ἀπρόσιτος στὴν ἀνθρώπινη σκέψη.

Κάθε θεολογικὴ προσέγγιση στὸν Σταυρό, γιὰ νὰ παραμένει στὸ ἔδαφος  τῆς ἀλήθειας, ὀφείλει νὰ διαφυλάττει καὶ  νὰ ἀναδεικνύει τὸ μυστήριό του. Κι ὅσο  περισσότερο προσεγγίζει τὸν πυρήνα τῶν νοημάτων του, τόσο πιὸ πολὺ πρέπει νὰ τρέμει μπροστὰ στὸ ἀπρόσιτο μυστήριό του. Ὁ θεολόγος, προσεγγίζοντας τὸ μυστήριο τοῦ Σταυροῦ, θὰ μεταφέρεται στὴν ἔρημο τοῦ Σινᾶ καὶ θὰ παραμένει μαζὶ μὲ τὸν Μωυσῆ ἔμφοβος μπροστὰ στὴ φλεγόμενη καὶ μὴ κατακαιόμενη βάτο. Μέσα του, κάθε φορὰ ποὺ ἡ διανοητική του θεολογικὴ περιέργεια θὰ τὸν πιέζει νὰ βρεθεῖ πιὸ κοντὰ στὴ φωτιά, θὰ ἀκούει ἀπαγορευτικὴ τὴ φωνὴ τοῦ Θεοῦ: «Μὴ ἐγγίσῃς ὧδε. λῦσαι τὸ ὑπόδημα ἐκ τῶν ποδῶν σου· ὁ γὰρ τόπος, ἐν ᾧ σὺ ἕστηκας, γῆ ἁγία ἐστί» (Ἐξ. γ΄ 5). Μὴν πλησιάζεις!

Ἂν πλησιάσεις στὴ φωτιά, θὰ καεῖς μαζὶ μὲ τὶς θεωρίες σου. Βγάλε τὰ ὑποδήματα ἀπὸ τὰ πόδια σου. Ὁ τόπος στὸν ὁποῖο στέκεσαι εἶναι ἱερός. Ναί! «Λῦσον τὸ ὑπόδημα ἐκ τῶν ποδῶν σου»! Ἀπαλλάξου δηλαδὴ ἀπὸ τὸν συνήθη τρόπο μελέτης καὶ κατανοήσεως. Σεβάσου τὸ μυστήριο.

Ἔτσι θεολογοῦσαν οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, μὲ αὐτὸ τὸ φρόνημα, μὲ δέος καὶ φόβο ἱερὸ διαπραγματεύονταν τὸ μυστήριο τοῦ Σταυροῦ. Αὐτὸς ὁ μέγιστος τῶν θεολόγων ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος σὲ μιὰ ἀπὸ τὶς βαθύτερες θεολογικές του συλλήψεις μὲ τὴν ὁποία φώτισε τὸ πιὸ δύσκολο σημεῖο τοῦ μυστηρίου τοῦ Σταυροῦ, ἀφοῦ ἔθεσε ξεκάθαρα τὰ δυσπρόσιτα θεολογικὰ προβλήματα καὶ ἔδωσε τὴν οὐσιαστικότερη μέχρι σήμερα λύση τους, κατέληξε μὲ τούτη τὴ φράση: «Τὰ πλείω σιγῇ σεβέσθω» (Εἰς τὸ Ἅγιον Πάσχα,P.G. 36, 653)· τὰ περισσότερα ἂς γίνουν σεβαστὰ μὲ τὴ σιωπή! Ὁ ἅγιος προτίμησε νὰ σιωπήσει παρὰ νὰ προχωρήσει σὲ δρόμους ὀλισθηρούς. Ἔδειξε ἔτσι τὸ μέτρο καὶ τὸν τρόπο τῆς ἀληθινῆς θεολογίας.

Στὴ διάρκεια τῶν αἰώνων ποὺ ἀκολούθησαν, ὁ ἀσφαλὴς αὐτὸς κανόνας δὲν ἔγινε πάντοτε σεβαστός. Κάποιοι προχώρησαν τολμηρότερα (ἀκριβέστερα: μὲ θρασύτητα) ἐκεῖ ποὺ οὔτε ἐπιτρεπόταν οὔτε εἶχαν τὰ ἐφόδια νὰ προχωρήσουν.

Στὴν προσπάθειά τους νὰ ἑρμηνεύσουν τὸ μυστήριο τοῦ Σταυροῦ, τὸ κακοποίησαν, καὶ ἀντὶ νὰ βοηθήσουν, δημιούργησαν σύγχυση, ποὺ σὲ κάποιες περιπτώσεις ἀποδείχθηκε ἐπικίνδυνη καὶ ἐπιβλαβής.

Ἡ χαρακτηριστικότερη ἀπὸ αὐτὲς τὶς ἐπικίνδυνες θεολογικὲς ἀπόπειρες εἶναι ἐκείνη ποὺ στὴν καρδιὰ τοῦ μυστηρίου τοῦ Σταυροῦ θέτει τὴν ἔννοια τῆς «ἱκανοποιήσεως τῆς θείας δικαιοσύνης».

Τὴ θεωρία τὴν εἰσηγήθηκε τὸν 11ο αἰώνα ἕνας ἀπὸ τοὺς κορυφαίους θεολόγους τοῦ Παπισμοῦ καὶ πατέρας τῆς λεγόμενης Σχολαστικῆς θεολογίας, ὁ ἐπίσκοπος Καντερβουρίας Ἄνσελμος. Ἐπιδράσεις δὲ τῆς θεωρίας του μεταφέρθηκαν καὶ στὸν χῶρο τῆς Ὀρθοδοξίας, κυρίως κατὰ τὴν περίοδο τῆς Τουρκοκρατίας.

Ποιὰ εἶναι αὐτὴ ἡ θεωρία καὶ τί εἴδους ἐπιδράσεις εἶχε στὴν ἑλλαδικὴ θεολογία θὰ τὸ δοῦμε σὲ ἑπόμενα ἄρθρα μας.

Περιοδικό  “Ο ΣΩΤΗΡ”

 

 http://aktines.blogspot.gr

Λέων Μπρανγκ, Πανεπιστημιακό Τμήμα Ισλαμικών Σπουδών προωθεί το Υπουργείο Παιδείας

Πανεπιστημιακό Τμήμα Ισλαμικών Σπουδών προωθεί το Υπουργείο Παιδείας

Όταν ο επικεφαλής του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού στην Ελλάδα, ο Σουηδός Στούρε Λιννέρ στις 15 Ιουνίου του 1944 επισκέφτηκε το Δίστομο, περιγράφει με φρίκη το θέαμα που αντίκρισε πλησιάζοντας το χωριό: «Σε κάθε δέντρο, κατά μήκος του δρόμου και για εκατοντάδες μέτρα, κρεμόντουσαν ανθρώπινα σώματα, σταθεροποιημένα με ξιφολόγχες, κάποια εκ των οποίων ήταν ακόμη ζωντανά.» 

Έτσι οι Γερμανοί τιμώρησαν τους κατοίκους του χωριού, επειδή τους θεωρούσανε ύποπτους για την παροχή βοήθειας σε αντάρτες που στις 10 Ιουνίου είχαν επιτεθεί κοντά στο Στείρι σε δύναμη των Ες Ες. «Μέσα στο χωριό - συνεχίζει την αναφορά του ο Λιννέρ - σιγόκαιγε ακόμη φωτιά στα αποκαΐδια των σπιτιών. Στο χώμα κείτονταν διασκορπισμένοι εκατοντάδες άνθρωποι κάθε ηλικίας, από υπερήλικες έως νεογέννητα. Σε πολλές γυναίκες είχαν σχίσει τη μήτρα με την ξιφολόγχη και αφαιρέσει τα στήθη, άλλες κείτονταν στραγγαλισμένες, με τα εντόσθια τυλιγμένα γύρω από το λαιμό.»

Αυτήν την πρώτη επίσκεψη στο χωριό ακολούθησε λίγο αργότερα μια δεύτερη. Είχε έρθει η στιγμή της αποχώρησης των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής από την Ελλάδα. Μια γερμανική μονάδα όμως κατά την αποχώρησή της είχε αιχμαλωτιστεί στην περιοχή του Διστόμου από αντάρτες. Όταν ο Λιννέρ, φοβούμενος τυχόν αιματηρή εκδίκηση των Ελλήνων εναντίον των Γερμανών, πλησίασε το χωριό με φορτηγά που ήταν φορτωμένα με τρόφιμα, συνάντησε στα όρια του χωριού μια επιτροπή με τον ιερέα στη μέση και δίπλα του τον αρχηγό των ανταρτών. Εκ μέρους όλων ο ιερέας τους ευχαρίστησε για τα τρόφιμα και πρόσθεσε: «Εδώ είμαστε όλοι πεινασμένοι, τόσο εμείς οι ίδιοι, όσο και οι Γερμανοί αιχμάλωτοι. Τώρα, εάν εμείς λιμοκτονούμε, είμαστε τουλάχιστον στον τόπο μας. Οι Γερμανοί δεν έχουν χάσει μόνο τον πόλεμο, είναι επιπλέον και μακριά από την πατρίδα τους. Δώστε τους το φαγητό που έχετε μαζί σας, έχουν μακρύ δρόμο μπροστά τους».

Το παραπάνω παράδειγμα, σίγουρα, είναι χαρακτηριστικό για την ψυχή του Ελληνικού λαού. Άλλωστε δεν είναι το μόνο στην πρόσφατη ιστορία του που φανερώνει το ψυχικό αυτό μεγαλείο. Σε αυτόν τον λαό με μια τέτοια παράδοση απευθύνεται σήμερα ο Γενικός Γραμματέας Θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας κ. Καλαντζής (βλ.http://www.esos.gr/arthra/defterovathmia-ekpaidefsi/eidisis-defterovathmia-ekpaidefsi/ypoyrgeio-paideias-ofeiloyme-th-dhmioyrgia-domhs-tritobaumias-ekpaideyshs-gia-toys-moysoylmanoys) και του επισημαίνει το χρέος του, να δημιουργήσει για την εξασφάλιση της θρησκευτικής εκπαίδευσης των μουσουλμάνων συμπολιτών του τμήμα ισλαμικών σπουδών σε Ελληνικό Πανεπιστήμιο. Δύο ιεροσπουδαστήρια ήδη υπάρχουν για τις ανάγκες της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης και φέτος για πρώτη φορά διδάσκεται στα δημόσια σχολεία το κοράνιο στους μουσουλμάνους μαθητές, εάν φυσικά το επιθυμούν. Η επιχειρηματολογία του: Ορθόδοξη θρησκευτική εκπαίδευση υπάρχει και Ορθόδοξες Θεολογικές Σχολές επίσης. Εάν σέβεται η Ορθόδοξη πλειοψηφία τον εαυτό της πρέπει η πολιτεία να εξασφαλίσει το ίδιο και για τη μουσουλμανική μειονότητα.

Αυτά τα επισημαίνει ο κ. Καλαντζής σε ένα λαό, που έχει υποστεί όχι λίγες σφαγές στην ιστορία του και φυσικά όχι μόνο από τους Γερμανούς. Ασύγκριτα τις περισσότερες σφαγές έχει υποστεί εν ονόματι αυτού του «ιερού» (έτσι αρέσκεται να το αποκαλεί ο Γενικός Γραμματέας Θρησκευμάτων) Κορανίου. Και τώρα καλεί αυτόν τον λαό, που έχει πληρώσει ένα βαρύ φόρο αίματος, που του έχουν φονεύσει μύριες φορές τον άμαχο πληθυσμό του, τις γυναίκες και τα παιδία του, να προβάλλει από τα δημόσια σχολεία και πανεπιστήμια αυτό το κείμενο. Ένα κείμενο που σε περίπου 200 στίχους στρέφεται εναντίον Εβραίων και Χριστιανών, που κηρύττει το μίσος και τη σφαγή των αλλοπίστων (σε 95 στίχους ο ιερός πόλεμος παρουσιάζεται ως εντολή του Αλλάχ), ώσπου όλος ο κόσμος πλέον να ανήκει στον Αλλάχ, που κηρύττει τον εξευτελισμό της γυναίκας, την αντεκδίκηση, τη δουλεία, που επιβάλλει αποτρόπαιες ποινές όπως τον ακρωτηριασμό σε περίπτωση κλοπής και πολλά άλλα.

Μήπως συνειδητά ο κ. Καλαντζής και η ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας που έλαβαν την απόφαση για τη διδασκαλία όλων αυτών στα δημόσια σχολεία και που τώρα προωθούν και τη δημιουργία ισλαμικών σπουδών εμπαίζουν τον Ελληνικό λαό; Έχουν μάλιστα το θράσος να τα καθιερώσουν εν ονόματι της ανοχής, της ανεξιθρησκίας και των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Η δε αποκορύφωση των πάντων είναι, ότι στις επιδιώξεις αυτές έχουν συμμάχους 18 καθηγητές του Θεολογικού Τμήματος της Θεολογικής Σχολής Θεσσαλονίκης, οι οποίοι ψήφισαν πρόσφατα υπέρ της ιδρύσεως τμήματος ισλαμικών σπουδών στην Θεολογική Σχολή της Θεσσαλονίκης (μόνο 5 ψήφοι ήταν κατά).

Εκείνος, βέβαια, που καλείται να επωμισθεί όλες τις δαπάνες αυτού του νέου εγχειρήματος του Υπουργείου Παιδείας για την προβολή και προαγωγή του Ισλάμ σε δεύτερη θρησκεία στην Ελλάδα, είναι ο με μεγάλη πλειοψηφία Ορθόδοξος λαός αυτής της χώρας. Και μάλιστα τη στιγμή που με ευθύνη του ίδιου Υπουργείου επί μήνες δεν λειτούργησε πληθώρα Πανεπιστημιακών Σχολών, τη στιγμή που έχουν κοπεί αντικείμενα σπουδών, τη στιγμή που γίνονται συνεχώς και περισσότερες συγχωνεύσεις σχολείων, τη στιγμή που ...

Ο εμπαιγμός και ο εξευτελισμός αυτού του λαού από την πολιτική του ηγεσία, όπως φαίνεται, δεν έχει τέλος. Ο κ. Καλαντζής τολμάει ακόμα να τον κατηγορεί για φανατισμό, στην περίπτωση που αρνείται να συναινέσει στην προβολή του Κορανίου, για φανατισμό, που μπορεί να φτάσει μέχρι και την γενοκτονία θρησκευτικών μειονοτήτων!

Γιατί όμως τόση ευαισθησία αποκλειστικά στις θρησκευτικές μειονότητες, και μάλιστα με «ιερά» βιβλία που με συστηματικό τρόπο κηρύττουν φανατισμό; Γιατί όχι και στις πολιτικές μειονότητες που στις ιδεολογικές τους σημαίες προβάλλουν στενόμυαλες φανατικές αντιλήψεις; Γιατί να μη προτείνει και να προωθήσει ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Παιδείας στο πλαίσιο των πολιτικών σπουδών και τη δημιουργία τμήματος μελέτης και προβολής του Ναζισμού και να ζητήσει από τον Ελληνικό λαό, φυσικά και από μέρη της Πατρίδας μας που έχουν υποστεί τη ναζιστική θηριωδία, όπως το Δίστομο, την χρηματοδότηση αυτών των νέων τμημάτων σπουδών; Σε πολλά θέματα η ιδεολογία του Ναζισμού ωχριά μπροστά σε θέσεις του Κορανίου. Ποτέ δεν ακούστηκαν από ναζιστές π.χ.  θέσεις σαν αυτές: «οι γυναίκες σας είναι χωράφια σας πάνω στα οποία θα σπείρετε. Πηγαίνετε, λοιπόν, στα χωράφια σας, όπως σας αρέσει» (σούρα 2,223) ή ο περίφημος στίχος σωφρονισμού για τις ανυπάκουες γυναίκες : «Αυτές δε που φοβάστε πως είναι ανυπάκουες, να τις συμβουλεύετε, να τις στείλετε σε χωριστά κρεβάτια και να τις χτυπάτε. Έπειτα αν σας υπακούσουν να μην κάνετε καμιά άλλη πράξη εναντίον τους.»

Πότε επί τέλους θα ξυπνήσει αυτός ο λαός και θα αποτινάξει το καπέλωμα που έχει δεχθεί από αυτούς τους διαφθορείς των φρενών;

Λέων Μπρανγκ, Δ/ντής Υπηρεσίας Εκκλησιαστικών Υποθέσεων Πολιτικής Παράταξης "ΚΟΙΝΩΝΙΑ"

koinwnia.com

Δείτε σχετικά και:

-Βάζουμε τα χέρια μας και βγάζουμε τα μάτια μας;

-Ὄχι στὴν ἵδρυση Τμήματος Ἰσλαμικῶν Σπουδῶν στὴ Θεολογικὴ Θεσσαλονίκης!

-Λέμε ΟΧΙ στην ίδρυση Τμήματος Ισλαμικών Σπουδών στο ΑΠΘ

-Δημήτριος Νατσιός: "Στὴν πατρίδα αὐτὴν στὴν ὁποία χύθηκαν ποταμοὶ αἵματος Ἁγίων καὶ Ἡρώων, δὲν μπορεῖ νὰ ξαναέρθει τὸ Ἰσλὰμ μὲ ἐπίσημες ὑπογραφὲς καθηγητῶν"

-Θεολόγοι καθηγητές της παρεκκλίνουσας θεολογικής σχολής Θεσσαλονίκης έβαλαν "το βδέλυγμα της ερημώσεως εν τόπω αγίω".

-Ερώτηση κρίσεως. (Θρησκειολογικό το μάθημα των θρησκευτικών, έδρα μουσουλμανικών σπουδών στη Θεολογική Θεσσαλονίκης…..Τί άλλο θέλουμε;)

-Μεταπατερικά σχέδια ίδρυσης κατεύθυνσης μουσουλμανικών σπουδών στο Τμήμα Θεολογίας ΑΠΘ

-Τι καταγγέλλει στη «δημοκρατία» ο καθηγητής του ΑΠΘ Δημήτριος Τσελεγγίδης για το Τμήμα Ισλαμικών Σπουδών στη Θεολογικὴ σχολὴ του ΑΠΘ

-Η εισήγηση του καθηγητή Λάμπρου Σιάσου στην συνέλευση του Θεολογικού Τμήματος σχετικὰ με την δημιουργία Ισλαμικού Τμήματος Σπουδών

-Ο καθηγητής Λάμπρος Σιάσος αποκαλύπτει την μεθοδευμένη αλλοίωση του προγράμματος σπουδών του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ

-Οἱ καθηγητὲς Τσελεγγίδης καὶ Σιάσος γιὰ τὸ Τμῆμα Ἰσλαμικῶν Σπουδῶν στὴν Θεολογικὴ σχολὴ τοῦ ΑΠΘ

-Ποιοι καθηγητές του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ ψήφισαν ΝΑΙ και ποιοι ΟΧΙ στην ίδρυση Τμήματος Ισλαμικών Σπουδών

-ΑΠΘ: «Πράσινο» για ισλαμικές σπουδές

-BINTEO: Hμερίδα "Ισλαμικές σπουδές στην Θεολογική: Πραγματική ανάγκη ή πολιτικός σχεδιασμός;"

-Ψήφισμα των Ιερέων της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης για το θέμα της δημιουργίας κατευθύνσεως Ισλαμικών σπουδών στη Σχολή Θεολογίας του Α.Π.Θ.

-Μήνυμα διαμαρτυρίας Φοιτητών του Τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ ενάντια στο σχέδιο ίδρυσης "Τμήματος Ισλαμικών Σπουδών"

-Περί Ισλαμικών Σπουδών

 

 http://aktines.blogspot.gr